grafika:cień
grafika:kanji jigoku
pierwiastek
Zaloguj

 accessOgraniczony dostęp

Poziom 1: Lekcja 1

Historyczne etapy rozwoju ideogramów

1. Pismo na kościach wróżebnych (Oracle Bone Script, 甲骨文字 こうこつもじ)

Chińczycy lubili sobie powróżyć. Kiedy jakiś król ze starożytnej dynastii Shang chciał się czegoś dowiedzieć w temacie przyszłości, pytał nadwornych wróżbitów, a ci ryli mu to pytanie na kości albo skorupie żółwia i wrzucali do ognia. Kości pękały od gorąca w wielu miejscach, a wykwalifikowani wróże interpretowali potem z wzoru pęknięć odpowiedź na królewskie pytanie. Dzięki temu, że kości i skorupy to wytrzymały materiał, archeolodzy wykopali wiele przykładów tego pisma.

Jest to najstarsza wersja znaków chińskich, o wyraźnie jeszcze obrazkowym charakterze. Znaki były nie ujednolicone, każdy wróżbita rył taką wersję znaku-obrazka, jak mu pasowało.

Okres użycia: ok. 1300-1000 p.n.e.

2. Pismo na brązach (Bronzeware Script, 金文 きんぶん)

Kolejny etap rozwoju pisma, w którym z jednej strony znaki uległy pewnym uproszczeniom graficznym, a z drugiej – bardzo się zróżnicowały w zależności od regionu (Chiny były wtedy podzielone na wiele niezależnych królestw). Pismo to było używane w różnych okolicznościach życiowych i pewnie na różnych nośnikach, ale problem polega na tym, że do dzisiaj zachowały się głównie najtrwalsze pozostałości, czyli rytualne naczynia odlewane z brązu, stąd nazwa.

Okres użycia: ok. 1000 p.n.e.–200 p.n.e.

3. Pismo pieczęciowe (Seal Script, 篆書 てんしょ)

Pierwsze ujednolicone pismo dla całych Chin, przyjęte w czasach dynastii Qin i pierwotnie tylko na jej terenie. Charakteryzowało się obłymi, opływowymi kształtami, skłonnością do zawijasów i równą wielkością znaków, które starają się wpasować w prostokąt. Używane do dzisiaj, ale marginalnie: w pieczęciach (stąd nazwa) i innych ozdobnych kontekstach (np. czarki, szyldy, loga itd.).

Okres użycia: ok. 200 p.n.e. – ok. 100 p.n.e.

Rozwój pisma

4. Pismo urzędnicze/kancelaryjne (Clerical Script, 隷書 れいしょ)

Pismo, które ewoluowało (równolegle do pisma pieczęciowego) w kancelariach urzędniczych (隷 to ‘sługa, niewolnik’, bo początkowo tacy byli urzędnikami) jako styl pisma dostosowany do szybkiego pisania pędzlem. Początkowo było uważane za nazbyt kanciaste, stąd prostackie i nieestetyczne, ale walory praktyczne z czasem wzięły górę. To pierwszy krój pisma, w którym dominują kąty proste, choć same linie nie zawsze są proste. Znaki mają kształt kwadratu lub zdepniętego z lekka prostokąta – raczej szerszego niż wyższego. Używane bywa czasem i dziś w kontekstach dekoracyjnych.

Okres użycia: ok. 100 p.n.e. – 200 n.e.

5. Pismo regularne (Regular Script, 楷書 かいしょ)

Wariant pisma, który znamy dzisiaj. Wyrósł z kursywnego (czyli szybkiego rękopiśmiennego) wariantu pisma kancelaryjnego. Dominują kąty proste, proste kreski, przekreślenia łączą się z obu stron z kształtami przekreślanymi. Znaki mają kształt prostokąta – raczej wyższego niż szerszego. Kreski poziome są proste i zdecydowane. Kształt znaków jest bezpośrednią pochodną ich wyglądu w wersji napisanej pędzlem.

Okres użycia: ok. 200 n.e. – dziś

Rozwój pisma

Bartek Wojciechowski

© Stanisław Meyer, stan.meyer@uj.edu.pl

grafika:cień
grafika:cień
grafika:cień